گیاه شناسی برنج

برنج گیاهی است ارقام زودرس (طول دوره ی رشد 130 تا 140 روز) متوسط رس(150 تا 160 روز) دیررس (170 تا 180 روز) می باشد.

1) ریشه: ریشه برنج سطحی و افشان بوده و حداکثر در عمق 20 تا 25 سانتیمتری خاک نفوذ می کند. در این گیاه به غیر از ریشه های جنینی از محل گره ها نیز ریشه به وجود می آید. هر چقدر رشد برگها بیشتر باشد بر رشد ریشه هم فزوده شده و در نتیجه می توان گفت گه با افزایش تعداد پنجه ها تعداد  برگها بیشتر شده و در نتیجه رشد ریشه ها نیز زیاد تر می گردد. در زمان  باز شدن گلها و به خوشه رفتن برنج رشد ریشه حداکثر مقدار خود را دارد.

2)ساقه: ساقه ی برنج بند بند و تو خالی بوده و در فواصل مختلف ساقه جداره های سختی قرار دارد که در آن قسمت ها ساقه تو پر می باشد و گره نام دارد. فاصله ی بین دو گره را میان گره می نامند. برگ های این گیاه کشیده و دارای رگبرگ های موازی بوده و بدون دمبرگ است و قاعده ی پهن تر از سایر نقاط آن می باشدو قسمتی از ساقه یا تمام محیط آن را احاطه کرده که آن را غلاف یا نیام می نامند. در قاعده برگ در طرفین غلاف دو صفحه ی کوچک یا بزرگ به نام گوشوارک وجود دارد. هم چنین در محل اتصال غلاغ به ساقه زائده ی کوچکی به نام زبانک وجود دارد. همچنین تعداد گره ها  در این گیاه از 10 تا به 20 عدد تغییر می یابد.

3) برگ: برگها این گیاه متناوب بوده و در دو جانب متقابل ساقه قرار دارد. تعداد برگها در ارقام مختلف برنج متفاوت بوده در ارقام زود رس 14 تا 15 برگ، در ارقام متوسط رس 16 تا 20 برگ و در ارقام دیررس تعداد برگها  18 تا 19 برگبر روی هر ساقه می باشد.

افزایش دمای هوای پیرامونی در زیاد شدن سطح برگ اثر تعیین کننده ای داشته و موجب بیشتر شدن تعداد برگها می گردد.

4)پنجه زنی: پنجه ها به جوانه های اولیه گفته می شوند که در صورت مساعد بودن شرایط آب و هوایی تبدیل به ساقه می شوند. از مرحله ی 4تا 5 برگی شدن گیاه پنجه زنی آغاز می گردد. پنجه ها در مرحله ی اولیه ی رشد برای تامین مواد غذایی خود از ساقه ی اصلی استفاده می کنند و این عمل تا ظهور حداقل 3 برگ و 4 ریشه ادامه می یابد.

موقعی که نشاء ها از خزانه به زمین اصلی منتقل شدند پنجه زنی شروع شده و تا یک ماه بعد نیز ادامه می یابد. پس از پایان یک ماه رشد پنجه ها به حد اکثر خود رسیده و پس از آن از تعداد آن ها کاسته خواهد شد. شرایط اقلیمی بویژه آب و هوا در رشد پنجه ها بسیار مهم و موثر می باشد.

قدرت تولید پنجه در برنج خیلی زیاد بوده بطوری که هر بوته برنج معمولا 4 تا 5 پنجه تولید می نماید.

4)ساختمان گل آذین: گل آذین در برنج به صورت پانیکول بوده و فرق آن با گل آذین سنبله در این است که در پانیکول هر سنبلک دارای دم باریک و بلندی می باشد و به همین دلیل به آن خوشه سنبل هم گفته می شود.


Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA

پانیکول در ارقام مختلف برنج به شکلهای فشرده باز و یا نیمه باز است. البته از نقطه نظر اصلاحگران نباتات در تولید هیبرید و اریته هایی که گل آنها بیشتر باز باشد بهترند زیرا مقدار دگرگشنی و در نتیجه تولید بذر آنها بیشتر است.

پانیکول برنج در انتهای ساقه وجود داشته و دارای شاخه های فرعی با محورهای ثانوی می باشد. خوشچه ها روی دو گل کوتاه بوجود می آیند که نوک آن روی گلوم های نازا(لمای عقیم) توسعه یافته است و به چند وجهی کنگره دار تبدیل می شوند. بنابراین نوک فنجانی شکل و متورم مشابه یک زوج گلوم حقیقی است و به آن گلوم حقیقی گفته می شود.

هر خوشچه دارای محور کوچکی به نام محور سنبله است که روی آن یک گل در محور برگک ثانویه که گلوم های نازا نام دارد تشکیل می شود. گل دهی در برنج از نوک گل آذین شروع شده و به سمت پایین ادامه می یابد. در موقع ظهور خوشه نیاز ریشه به مواد غذایی بویژه ازت، فسفر و پتاس زیاد است.

5) گرده افشانی و لقاح: برنج گیاهی است خو گش و بین صفر تا 3 درصد دگرگشنی دارد. گرده افشانی تقریبا هم زمان با بازشدن گلها در شرایط طبیعی روی می دهد. دمای مطلوب برای گرده افشانی در حدود 31 تا 32 درجه سانتی گراد است.در دمایپایین تر از 10 تا 13 درجه سانتی گراد و همچنین بالاتر از 60 درجه سانتی گراد گرده افشانی متوقف می گردد. خشکی و دمای پایین می تواند روی گرده افشانی اثر منفی داشته باشد. حداقل دما برای انجام عمل لقاح 15 درجه سانتی گراد می باشد. زمان بازشدن گلها  8 صبح الی 2 بعد از ظهر بوده و گلهای گل آذین در بین یک دوره ی 7  تا 10 روزه باز می شوندو اکثر آنها 2 تا 4 روز پس از خروج گل آذین از غلاف برگ این کار را انجام می دهند.

امروزه پیشرفت تکنولوژی کشاورزی توانسته با بکارگیری دمای بالا و فتوپریودهای کوتاه در گلخانه گلدهی برنج را تسریع نمایند و با این روش دو تا سه نسل را در یک دوره ی دو ساله کشت کنند.

بدلیل پایین بودن مقدار دگرگشنی در برنج تولید هیبرید در این گیاه غالبا با مشکل کاهش تولید بذر روبه روست.